عنصر راهبردی نفوذ کره در جهان عرب
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ جنگها و تنشها در مناطق تولیدکننده انرژی، اختلال در مسیرهای تأمین و افزایش تقاضا برای برق به دلیل صنعتی شدن، هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، کشورها را بر آن داشته است تا مفهوم امنیت انرژی را مورد بازنگری قرار دهند و به دنبال منابع پایدارتری باشند که کمتر در معرض شوکهای ژئوپلیتیکی قرار گیرند.
سالهای اخیر، سئول نقش انرژی هستهای را در راهبرد خود مورد ارزیابی مجدد قرار داده است
در این زمینه، علاقه به انرژی هستهای دوباره مورد توجه قرار گرفته است و کره جنوبی به عنوان یکی از کشورهایی که تجربه طولانی در ساخت و بهرهبرداری از راکتورهای هستهای دارد، ظهور و این موضوع آن را به شریکی ایدهآل برای کشورهای عربی مایل به اصلاح سیاستهای اقتصادی و امنیتی خود، تبدیل کرده است.
همکاری رو به رشد بین کره و جهان عرب در حوزه هستهای، به ویژه با توجه به تجربه گسترده سئول در ساخت و بهرهبرداری از راکتورهای هستهای، به عنوان مسیری جدید برای تغییر شکل روابط اقتصادی و راهبردی بین دو طرف برجسته است. نیروگاه هستهای براکه در امارات به الگویی تبدیل شده است که میتواند به عنوان پایهای برای همکاری گستردهتر شامل فناوری، سرمایهگذاری، تولید و انتقال دانش عمل کند.
همکاری اعراب و کره از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا دو طرف در نیاز راهبردی مشترک با یکدیگر ملاقات میکنند؛ کشورهای عربی دارای منابع، بازارها، سرمایه و موقعیتی محوری در ساختار انرژی جهانی هستند، در حالی که کره جنوبی دارای پایگاه صنعتی پیشرفته و تجربه انباشته در ساخت و بهرهبرداری از تأسیسات هستهای است.
سالهای اخیر، سئول نقش انرژی هستهای را در راهبرد خود مورد ارزیابی مجدد قرار داده است. لی جائه میونگ، رئیس جمهور کره جنوبی با احتیاط بیشتری نسبت به گسترش انرژی هستهای داخلی به قدرت رسید، اما انرژی هستهای را کنار نگذاشت؛ بلکه موضع وی به تدریج به سمت عملگرایی بیشتر تغییر کرد.
کره جنوبی ۲۶ راکتور هستهای و انرژی هستهای در تولید بیش از یک چهارم نیازهای برق این کشور نقش دارد. ژانویه گذشته این کشور از برنامههای خود برای ساخت دو راکتور هستهای بزرگ جدید تا سال ۲۰۳۸ میلادی خبر داد، اقدامی که نشان دهنده تعهد این کشور به تقویت نقش انرژی هستهای است. به تازگی این کشور از راهبرد فناوری بلندپروازانه با تمرکز بر هفت پروژه شامل انرژی هستهای، محاسبات کوانتومی، فضا و بیوتکنولوژی رونمایی کرده است تا موتورهای رشد جدیدی فراتر از نیمههادیها و هوش مصنوعی تضمین کند.
طرح سئول، استقرار تجاری راکتورهای کوچک مدولار را تا سال ۲۰۳۵ میلادی هدف قرار داده است. این تغییر برای کشورهای عربی مهم است، زیرا نشان می دهد کره جنوبی انرژی هستهای را به عنوان بخش رو به زوال نمیبیند، بلکه آن را صنعتی میداند که میتواند امنیت انرژی داخلی را حفظ کند و همزمان به بخش صادراتی تبدیل شود.
درباره کشورهای عربی، برخی از آنها هنوز به دلیل کمبود تولید، شبکههای ضعیف انتقال و توزیع، کمبود سوخت یا بحرانهای سیاسی و اقتصادی، علاوه بر افزایش تقاضا برای برق با سرعتی بیشتر از توانایی شبکهها برای همگام شدن با آن، از بحران کمبود برق رنج میبرند.
بنابراین، همکاری کشورهای عربی و کره امکان دارد در زمینه راکتورهای هستهای کوچک و پیشرفته اهمیت بیشتری داشته باشد. راکتورهای بزرگ متعارف به سرمایهگذاریهای عظیم و شبکههای برق گسترده نیاز دارند، در حالی که راکتورهای کوچک میتوانند گزینههای انعطافپذیرتری را برای برخی کشورها و بازارها ارائه دهند و ظرفیت استفاده در آینده در شیرینسازی آب و برخی کاربردهای صنعتی نیز دارند.
در اینجا، منافع کره و اعراب با هم تلاقی میکنند؛ کره به دنبال توسعه و بازاریابی فناوری راکتورهای کوچک است، در حالی که کشورهای عربی به منابع برق پایدار برای مراکز داده، صنایع و شیرینسازی آب نیاز دارند.
کشورهای عربی، بسته به تواناییهای مالی و اندازه شبکههای برق خود، میتوانند از تخصص کره جنوبی در ساخت راکتورهای هستهای کوچک و متوسط، به ویژه آنهایی که به دنبال راهحلهای بلندمدت برای امنیت برق و آب هستند، بهرهمند شوند. با وجود این، هر کشوری که بحران برق را تجربه میکند، برای ساخت راکتور هستهای مناسب نیست. انرژی هستهای به محیط قانونی و نظارتی پایدار، پرسنل متخصص، شبکه برق که قادر به جذب خروجی باشد و توانایی تأمین مالی و حفظ امنیت پروژه برای دههها نیاز دارد. بنابراین، همکاری با کره جنوبی در برخی کشورهای عربی میتواند با آموزش، ظرفیتسازی و مطالعات امکانسنجی قبل از حرکت به سمت ساخت راکتور آغاز شود.
گسترش همکاری هستهای اعراب و کره جنوبی از پیچیدگیهای رقابت بینالمللی، به ویژه بین آمریکا و چین مصون نخواهد بود
برای کره جنوبی، انرژی هستهای صرفاً بخش صادراتی سودآور نیست، بلکه از اهمیت راهبردی نیز برخوردار است. تخصص پیشرفته سئول در ساخت و بهرهبرداری از راکتورها، ابزاری جدید برای تقویت حضور اقتصادی و سیاسی آن در بازارهای عربی فراهم میکند، به ویژه از آنجایی که پروژههای هستهای دههها طول میکشد و شامل ساخت، بهرهبرداری، نگهداری، آموزش پرسنل، تأمین سوخت و فناوری میشود. این یعنی برنده شدن در پروژه هستهای رابطه تجاری موقت ایجاد نمیکند، بلکه دری را برای همکاری بلندمدت میگشاید که میتواند به بخشهای انرژی، صنعتی و فناوری گسترش یابد.
نیروگاه هستهای براکه در امارات به عنوان نمونهای برجسته در این زمینه خودنمایی میکند. همکاری کره جنوبی و امارات به ساخت چهار راکتور محدود نشده، بلکه به مشارکت بلندمدت در بهرهبرداری و نگهداری تبدیل شده است و هر دو کشور در حال بررسی فرصتهای همکاری در بازارهای هستهای کشورهای ثالث هستند. ژوئن، سئول و ابوظبی درباره امکان گسترش همکاریهای خود برای شامل شدن بازارهای خارج از کشور، راکتورهای هستهای پیشرفته و راکتورهای مدولار کوچک بحث کردند.
با وجود این، گسترش همکاری هستهای اعراب و کره جنوبی از پیچیدگیهای رقابت بینالمللی، به ویژه بین آمریکا و چین مصون نخواهد بود. بازار هستهای اعراب به بخشی از رقابت گستردهتر برای نفوذ فناوری و راهبردی در غرب آسیا تبدیل شده است و سئول را در موقعیت حساسی قرار میدهد؛ این کشور متحد کلیدی امنیتی و اقتصادی واشنگتن همزمان به دنبال گسترش صادرات هستهای خود در بازارهایی است که گزینههای چینی و روسی به طور فزایندهای در آنها رواج دارد. بنابراین، انتخاب شریک هستهای عرب صرفاً تصمیم اقتصادی یا فنی نخواهد بود، بلکه امکان دارد پیامدهای ژئوپلیتیکی مرتبط با روابط کشورهای عربی با قدرتهای بزرگ نیز داشته باشد.
بنابراین، کره جنوبی باید خود را به عنوان شریک فناوری قابل اعتماد و انعطافپذیر، قادر به فعالیت در محیط مشارکت بینالمللی چندوجهی، تثبیت و در عین حال از دخالت مستقیم در منازعات قدرت بینالمللی خودداری کند. در مقابل، کشورهای عربی میتوانند از رقابت بینالمللی برای تضمین بهترین شرایط تأمین مالی، انتقال فناوری و بومیسازی صنعتی استفاده کنند. تجربه کره جنوبی و امارات به عنوان مدل بالقوه مقیاسپذیر، به ویژه در زمینههای راکتورهای کوچک و فناوریهای پیشرفته هستهای، برجسته است.